Trong các vấn đề dân tộc, quan hệ dân tộc (QHDT) hay quan hệ tộc người (QHTN) có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận lẫn thực tiễn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước ở những quốc gia đa dân tộc (tộc người), trong đó cốt lõi chính là quan hệ của người dân các tộc người với cộng đồng quốc gia - dân tộc (quốc gia) và quan hệ giữa các dân tộc, nhất là giữa các dân tộc thiểu số (DTTS) với dân tộc đa số (DTĐS). Bởi nếu hai mối quan hệ này tốt đẹp thì đất nước sẽ thống nhất, ổn định, phát triển; ngược lại, nếu nảy sinh bất đồng, mâu thuẫn sẽ gây mất đoàn kết dân tộc, có thể dẫn đến xung đột, bạo loạn đòi tự trị, ly khai, nghiêm trọng hơn sẽ xảy ra nội chiến đe dọa sự tồn vong của chế độ cầm quyền. Chính vì vậy, chiến lược và mục tiêu xuyên suốt của công tác dân tộc nói chung và thực hiện chính sách dân tộc, chính sách phát triển đối với các DTTS và vùng DTTS nói riêng ở những quốc gia đa tộc người về cơ bản là nhằm phát triển các mối QHDT tốt đẹp, giải quyết những hạn chế, bất đồng, mâu thuẫn trong QHDT để thực hiện thành công chiến lược đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng cộng đồng quốc gia - dân tộc thống nhất, vững mạnh.

Nội dung cuốn sách tập trung tìm hiểu các mối QHDT ở vùng biên giới Việt – Trung hiện nay, tức đang diễn ra ở thời điểm nghiên cứu năm 2022 và đầu năm 2023, đồng thời có sự so sánh với trước đây dựa trên cơ sở những tư liệu hồi cố thu thập được qua phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm, quan sát tham dự cũng như kế thừa các kết quả nghiên cứu và nguồn tư liệu tham khảo khác đã công bố, và dự báo xu hướng đến năm 2030.