Ngày 11/5/2021

Kính thưa Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính,

Kính thưa Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam,

Kính thưa các đồng chí,

Thay mặt Ban Cán sự Đảng và lãnh đạo Bộ Thông tin và Truyền thông, tôi xin phát biểu về một số trọng tâm của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Bộ Thông tin và Truyền thông là một bộ về công nghệ, kỹ thuật, kinh tế và hạ tầng, và về báo chí truyền thông. Bộ này có nguồn gốc là lĩnh vực bưu chính viễn thông, rồi đến CNTT, và bây giờ là công nghệ số. Lĩnh vực báo chí truyền thông được đưa về bộ từ năm 2007. Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tác động mạnh mẽ nhất là đến ngành này thông qua công nghệ số và chuyển đổi số. Sứ mệnh mới của Bộ là dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia, xây dựng một Việt Nam số, trong đó có chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và truyền thông số.

Các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ bao gồm: Bưu chính, Viễn thông, Ứng dụng CNTT, An toàn thông tin, Kinh tế số, Công nghiệp Điện tử - Viễn thông – Công nghệ thông tin và Báo chí truyền thông. Các lĩnh vực này đa số là hạ tầng, là nền tảng nên phải đi trước, bởi vậy Bộ Thông tin và Truyền thông đặt mục tiêu cao là vào top 30-50 của thế giới vào năm 2025.

1)- Về bưu chính

- Qui mô thị trường: 1,58 tỷ đô la năm 2020. Tăng trưởng trung bình 5 năm qua là 30%/năm.

- Định hướng, mục tiêu: Từ bưu chính chuyển phát, đưa thư đưa báo, trở thành hạ tầng đảm bảo dòng chảy vật chất đến từng hộ gia đình của nền kinh tế số. Đảm bảo dòng chảy vật chất bên cạnh dòng chảy dữ liệu. Tốc độ tăng trưởng trung bình 5 năm tới là trên 30%/năm, đạt doanh thu 6-8 tỷ đô la vào năm 2025. Thứ hạng bưu chính Việt Nam từ top 50 thế giới lên top 40.

- Công việc phải làm: Sửa Luật Bưu chính theo hướng là hạ tầng kinh tế số, dự kiến năm 2022-2023. Xây dựng chiến lược phát triển bưu chính, ban hành năm 2022. Trọng tâm của chiến lược này là phát hiện hạ tầng mạng lưới bưu chính rộng khắp đến 100% xã, 100% hộ gia đình có địa chỉ số, chuyển đổi số lĩnh vực bưu chính, đưa các hộ nông dân và hộ kinh doanh lên sàn thương mại điện tử, hình thành 3-5 doanh nghiệp bưu chính chủ lực.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ: Qui hoạch đất tại một số tỉnh cho 15 trung tâm khai thác vùng cho mạng lưới bưu chính quốc gia, mỗi trung tâm khoảng 20-50 ha. Bộ sẽ có báo cáo riêng trình Chính phủ.

2)- Viễn thông

- Qui mô thị trường: 16,5 tỷ đô la năm 2020. Tăng trưởng trung bình 5 năm qua là 8%/năm.

- Định hướng: Chuyển đổi hạ tầng viễn thông thành hạ tầng số, thành hạ tầng của nền kinh tế số. Hạ tầng số là hạ tầng viễn thông băng rộng đến từng hộ gia đình, từng cá nhân, hạ tầng điện toán đám mây, hạ tầng dữ liệu, nền tảng định danh và xác thực số để mỗi người có một danh tính số trên không gian mạng. Tốc độ tăng trưởng 5 năm tới 8-10%/năm, cao hơn tăng trưởng GDP, đạt doanh thu 25 tỷ đô la vào năm 2025. Hạ tầng số/hạ tầng viễn thông của Việt Nam vào top 30 thế giới năm 2025, hiện nay đang ở thứ hạng 80. Việt Nam phải làm chủ các thiết bị hạ tầng số, nhất là 5G và Cloud.

- Công việc cần làm: Sửa Luật Viễn thông, với trọng tâm là hạ tầng số, dự kiến năm 2022. Xây dựng chiến lược hạ tầng số, hoàn thành năm 2021. Phủ sóng toàn quốc 5G năm 2022. Hạ tầng điện toán đám mây của Việt Nam chiếm 70% thị phần nội địa vào năm 2025.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ: Thủ tướng sớm ký Nghị định đấu giá tần số để có thể đấu giá, cấp phép các tần số 4G/5G, vừa thúc đẩy hạ tầng băng rộng quốc gia, vừa có thể thu về cho nhà nước hàng tỷ đô la. Các thủ tục đã xong.

3)- Về ứng dụng CNTT

- Qui mô thị trường: 10 tỷ $ năm 2020.

- Định hướng: Chuyển từ ứng dụng CNTT thành chuyển đổi số quốc gia. Xây dựng Việt Nam số. Qui mô thị trường 25-30 tỷ đô la vào năm 2025, tăng trưởng 20-30%/năm.

- Công việc cần làm: Xây dựng chiến lược chính phủ số, xong Quý II/2021, đặt mục tiêu Việt Nam xếp hạng chính phủ số thuộc top 50 thế giới vào năm 2025, hiện đang xếp hạng 86. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, mọi cán bộ, công chức làm việc trên các nền tảng số để dữ liệu được cập nhật tự động, cấp dưới không cần báo cáo cấp trên và giám sát được hoạt động của các bộ, ngành và địa phương. Chỉ đạo xây dựng các nền tảng chuyển đổi số cho từng lĩnh vực kinh tế - xã hội. Năm 2021 trọng tâm là 100% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4, trợ lý ảo cho cán bộ, công chức, đưa cán bộ, công chức làm việc trên các nền tảng số. Các lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số là y tế, giáo dục và đào tạo, nông nghiệp, giao thông, ngân hàng, với trọng tâm là tư vấn khám chữa bệnh từ xa, hồ sơ bệnh án điện tử, đại học số và các nền tảng đào tạo kỹ năng trực tuyến, các nền tảng thương mại điện tử cho bà con nông dân, truy xuất nguồn gốc hàng hoá cá thể hoá đến từng hộ nông dân, thu phí không dừng, thanh toán không dùng tiền mặt mobile money... Khuyến nghị các bộ, ngành và địa phương dành ít nhất 1% ngân sách hằng năm cho chuyển đổi số.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ: Thủ tướng sớm ký Chiến lược chính phủ số, đã trình hơn 1 tháng, từ ngày 09/4/2021. Thủ tướng xem xét cho chủ trương về kiện toàn và đổi tên Ủy ban quốc gia về Chính phủ điện tử thành Ủy ban quốc gia về chuyển đổi số. 

4)- Về an toàn thông tin

- Qui mô thị trường: 100 triệu đô la năm 2020. Tăng trưởng trung bình 25%. Thị phần trong nước chiếm 30%.

- Định hướng: Việt Nam phải trở thành cường quốc về an toàn, an ninh mạng để bảo vệ sự thịnh vượng của Việt Nam trên không gian mạng. Làm chủ hệ sinh thái các sản phẩm an toàn, anh ninh mạng (hiện đã làm chủ 90%). Tăng trưởng trên 35-40%/năm, đạt qui mô trên 500 triệu đô la vào năm 2025. Thị phần trong nước trên 50%. Xếp hạng an toàn thông tin thuộc top 30 vào năm 2025, hiện đang là top 50.

- Việc cần làm: Xây dựng chiến lược an toàn không gian mạng Việt Nam, hoàn thành 8/2021. Trọng tâm của chiến lược này là không gian mạng an toàn và sạch.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ:

1- Lĩnh vực Cyber Security của Việt Nam được chia thành ba nhánh: Tác chiến mạng thì đã có chiến lược của Bộ Quốc phòng; an toàn thông tin và an ninh mạng thì đã có 2 luật riêng nhưng chưa có chiến lược, Bộ Thông tin và Truyền thông đề xuất Chính phủ cho phép Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng chiến lược an toàn không gian mạng Việt Nam, để sau đó làm qui hoạch và kế hoạch cho lĩnh vực này. Bộ Công an sẽ có chiến lược riêng về an ninh mạng.

2- Hiện nay có 3 lực lượng nòng cốt về an toàn, an ninh mạng là Bộ Thông tin và Truyền thông - Cục An toàn thông tin, Bộ Công an - A05 và Bộ Quốc phòng - Bộ Tư lệnh 86. Nhiệm vụ hàng ngày thì đang nặng nhất là Bộ Thông tin và Truyền thông vì liên quan đến người dân, doanh nghiệp, tổ chức nhưng đang được đầu tư ít nhất, cả về người và vật chất. Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ có những đề xuất cụ thể trình Thủ tướng Chính phủ để Việt Nam có 3 lực lượng đủ mạnh về Cyber Security.

5)- Về kinh tế số

- Kinh tế số bao gồm 3 nhóm: một là lĩnh vực điện tử - viễn thông - công nghệ thông tin (còn gọi là ICT), hai là kinh tế dựa trên Internet/kinh tế nền tảng và ba là kinh tế số của các ngành/lĩnh vực khác. Hiện tại thì ICT và kinh tế nền tảng chiếm 80% của kinh tế số nhưng về lâu dài thì kinh tế số của các ngành/lĩnh vực khác sẽ chiếm trên 35%, bởi vậy chuyển đổi số tất cả các ngành là rất quan trọng.

- Qui mô thị trường kinh tế số: Chiếm 8,2% GDP năm 2020. Tăng trưởng trung bình những năm qua là 15-20% (trong đó, kinh tế nền tảng tăng trưởng 25% (năm 2020) và ICT tăng trưởng 15,2%).

- Định hướng, mục tiêu: Kinh tế số mở ra không gian tăng trưởng mới cho kinh tế Việt Nam, là động lực cốt lõi của tăng trưởng kinh tế. Kinh tế số chiếm 20% GDP cả nước vào năm 2025, tăng trưởng 20-25%/năm, gấp 3 lần tăng trưởng GDP.

- Việc cần làm: Sửa Luật Giao dịch điện tử theo hướng bổ sung kinh tế số, dự kiến năm 2022-2023. Xây dựng chiến lược quốc gia về kinh tế số, xã hội số, dự kiến tháng 8/2021, cái này Thủ tướng đã giao nhiệm vụ.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ: Chỉ đạo Tổng cục Thống kê phối hợp Bộ Thông tin và Truyền thông hoàn thành bộ chỉ tiêu đo lường kinh tế số trong Quý III/2021, theo kế hoạch thì là cuối năm. Cần làm sớm để thúc đẩy kinh tế số, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có nghiên cứu sâu và sẽ giúp đẩy nhanh việc này.

6)- Về công nghiệp điện tử - viễn thông - công nghệ thông tin-công nghệ số, viết tắt là công nghiệp ICT

- Qui mô thị trường: 123 tỷ đô la năm 2020. Tăng trưởng trung bình 5 năm qua là 15,2%/năm.

- Định hướng, mục tiêu: Chuyển từ lắp ráp, gia công sang Make in Vietnam, sáng tạo tại Việt Nam, thiết kế và làm ra tại Việt Nam. Tỷ trọng Make in Vietnam vào năm 2025 đạt trên 45% (hiện tại đang là 22%). Phát triển 100 nghìn doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam vào năm 2025, hiện tại là 58 nghìn doanh nghiệp. Tăng trưởng gấp 2-3 lần tăng trưởng GDP (trung bình 5 năm trước là 2,3 lần tăng trưởng GDP), đạt doanh thu đạt 250-300 tỷ đô la vào năm 2025.

- Việc cần làm: Xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, dự kiến Qúy II/2021.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ: Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ đề xuất Chính phủ chính sách về ưu tiên dùng sản phẩm công nghệ số Việt Nam, nhất là trong mua sắm Chính phủ. Đề xuất giao Bộ Thông tin và Truyền thông làm đầu mối để trình các chính sách thí điểm sandbox cho các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực công nghệ số, cũng như cho các doanh nghiệp công nghệ số, mặc dù có liên quan đến các bộ ngành khác.

7)- Về báo chí truyền thông, xuất bản

- Định hướng, mục tiêu: Báo chí phản ánh trung thực dòng chảy chính của xã hội, lan tỏa năng lượng tích cực, các kinh nghiệm tốt, tạo đồng thuận và niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng Việt Nam hùng cường thịnh vượng, tạo thành sức mạnh tinh thần để Việt Nam bứt phá vươn lên thành nước phát triển. Đôi cánh cho Việt Nam bay lên thì một bên là sức mạnh tinh thần, một bên là sức mạnh vật chất dựa trên công nghệ.

- Việc cần làm: Xây dựng chiến lược chuyển đổi số báo chí, xuất bản, thay đổi cách làm báo, làm sách trên môi trường số. Hình thành một số cơ quan báo chí, xuất bản chủ lực. Xây dựng kênh truyền hình quốc tế. Mỗi năm xuất bản một số đầu sách có giá trị cao, tạo sức lan tỏa toàn quốc. Hiện đại hóa hệ thống thông tin cơ sở bằng công nghệ số để tương tác với nguời dân. Xây dựng hệ sinh thái nội dung số Việt Nam và chính sách thúc đẩy (bao gồm các nền tảng phân phối nội dung, tìm kiếm, quảng cáo, mạng xã hội...). Quản lý các nền tảng mạng xã hội và quảng cáo xuyên biên giới, trọng tâm là hoàn thiện thể chế và quản lý mạnh tay, kiên quyết ngay từ đầu, nhất là các Công ty công nghệ lớn, đặc biệt là kiểm soát dòng tiền.

- Đề nghị Chính phủ hỗ trợ:

1)- Báo chí đang bị cạnh tranh mạnh mẽ bởi mạng xã hội (đã mất đi trên 50% doanh thu quảng cáo, các cơ quan báo chí lớn cơ bản tự chủ tài chính, dựa nhiều vào liên kết với thị trường (ngay như VTV cũng 50% là liên kết) nên có xu thế thị trường hoá. Bộ Thông tin và Truyền thông xin trình Chính phủ Đề án hỗ trợ báo chí thông qua đặt hàng, mỗi năm tăng thêm 0,1% ngân sách, tức khoảng 1.500 tỷ. Đề nghị Chính phủ xem xét.

2)- Các cơ quan báo chí hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, đề nghị Chính phủ cân nhắc và trình Quốc hội giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các cơ quan báo chí.

3-) Chính phủ sớm xem xét ban hành Nghị định 06 sửa đổi về quản lý dịch vụ phát thanh truyền hình, đặc biệt là trên môi trường Internet, có liên quan đến các nền tảng xuyên biên giới, nếu chậm thì càng khó quản lý. Còn 2 vấn đề lớn của Nghị định mà phía Mỹ rất quan tâm: Một là phim phải có biên tập (theo Luật Điện ảnh); hai là cung cấp dịch vụ phát thanh truyền hình phải có giấy phép (theo Luật Báo chí); các nội dung khác thì chúng ta đã lùi, như bỏ qui định tỷ lệ phim Việt Nam, bỏ phim phải có phụ đề tiếng Việt, bỏ biên tập các nội dung giải trí, chỉ giữ biên tập phim và báo chí, cấp phép trực tuyến, không cần đến cơ quan quản lý nhà nước.

4)- Bộ Thông tin và Truyền thông đã hình thành Trung tâm Xử lý tin giả quốc gia, vừa qua hoạt động rất có hiệu quả. Đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương cử đầu mối phối hợp với Trung tâm Xử lý tin giả quốc gia để thẩm định nguồn tin. 

8)- Kiến nghị chung

1)- Về đổi tên Bộ. Trong tiếng Việt thì thông tin và truyền thông đều được hiểu là báo chí truyền thông, nhưng trên thực tế thì Bộ này gồm 2 mảng: Công nghệ thông tin, nay là công nghệ số, và truyền thông. Đề nghị cho phép đổi tên theo hướng chuyển đổi số, kinh tế số hoặc công nghệ số. Bộ sẽ có đề án báo cáo cụ thể qua Bộ Nội vụ.

2)- Về chồng chéo về quản lý nhà nước về bản quyền phần mềm và quảng cáo. Phần mềm, các phương tiện quảng cáo thì thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, nhưng quản lý nhà nước lại thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Kiến nghị Chính phủ chuyển về Bộ Thông tin và Truyền thông.

Xin trân trọng cảm ơn!