Tháng 11/2020

Câu 1. Kính thưa Thủ tướng, Việt Nam hiện được đánh giá là một quốc gia có khả năng tiếp thu và chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi số nền kinh tế tốt nhất trên thế giới và trong thực tế thì chuyển đổi số đã, đang và sẽ tạo ra rất nhiều cơ hội cho Khởi nghiệp,

Sự tin tưởng từ Bộ, ngành tới cộng đồng Khởi nghiệp còn nhiều khoảng cách, trong chặng đường Chuyển đổi số nền kinh tế thì Chính phủ có đặt hàng gì với doanh nghiệp khởi nghiệp? và Doanh nghiệp Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có phải là một thành phần cần được quan tâm hỗ trợ trong chính sách đó không?

Trả lời:

- Chuyển đổi số là giải quyết các vấn đề, nỗi đau của xã hội, của đất nước, bằng công nghệ số. Việt Nam là nước đang phát triển nên có rất nhiều bài toán. Ai giải quyết những vấn đề này? Đó là doanh nghiệp. 

- Khởi nghiệp sáng tạo là một cách tiếp cận độc đáo tạo ra một sự phát triển đột phá. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thường là giải quyết một vấn đề mà từ trước đến nay chưa giải quyết được hoặc giải quyết một vấn đề cũ một cách đột phá, làm thay đổi mô hình hoạt động truyền thống. Mà người ta hay gọi là sự sáng tạo mang tính phá hủy. Thí dụ, thanh toán bằng thẻ ngân hàng thì nay thanh toán bằng điện thoại di động, vì ai cũng đã có điện thoại. Giáo viên thay vì dạy thì thành người hướng dẫn, còn việc dạy là của một giáo viên giỏi dạy qua video.

- Điểm tắc cho đổi mới sáng tạo thì thường là thể chế, vì liên quan đến cái mới, chưa có. Các bài toán truyền thống thì chúng ta đều đã biết cả, nay hãy dùng công nghệ để có một cách tiếp cận mới hiệu quả hơn. Vai trò của nhà nước là ban hành thể chế để chấp nhận các mô hình mới, và vì thế tạo ra thị trường mới cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là cái doanh nghiệp rất cần.

- Chính phủ công khai bài toán của mình là tạo việc cho Startup. Chính phủ cũng có thể công bố các bài toán của mình, vì có thể doanh nghiệp không biết đến các bài toán này. Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ là nơi công bố các bài toán chuyển đổi số. Trong một thế giới có cả triệu người cùng suy nghĩ thì việc đặt ra bài toán có thể là quan trọng nhất. Bài toán khó với nhà nước nhưng có thể là không khó với một ai đấy ở ngoài kia.

- Chương trình chuyển đổi số quốc gia đã tuyên bố 8 lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số trước. Y tế, giáo dục, Fintech được đặt ở thứ tự ưu tiên cao nhất. Các bạn có thể coi đây là các lĩnh vực đặt hàng của Chính phủ. Tiếp theo Chương trình chuyển đổi số quốc gia thì các bộ, ngành và địa phương sẽ tuyên bố chương trình chuyển đổi số của mình, tại đây các bài toán sẽ cụ thể hơn. Đã có trên 20 bộ, ngành và địa phương làm việc này. Các bạn có thể đọc các chương trình chuyển đổi số này vì nó là công khai.

- Nền tảng số là lời giải cho chuyển đổi số Việt Nam. Chương trình chuyển đổi số quốc gia còn nói rõ hơn là Việt Nam chọn hướng phát triển các nền tảng số để đẩy nhanh chuyển đổi số. Phát triển các nền tảng số chính là bài toán đặt ra cho các bạn. Có thể là nền tảng học trực tuyến cho hàng triệu người. Có thể là nền tảng để những người làm kế toán ở Hà Nội có thể làm thêm ngoài giờ để giúp một doanh nghiệp ở tận Điện Biên vì doanh nghiệp này không đủ lớn để thuê một kế toán viên. Hàng tuần vào thứ 6, Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ giới thiệu một nền tảng số ra xã hội để giúp doanh nghiệp quảng bá. Đã có gần 40 nền tảng được Bộ giới thiệu.

- Chương trình Make In Vietnam và phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam. Khuyến khích thiết kế, sáng tạo và làm ra tại Việt Nam. Doanh nghiệp Startup là một trong số 4 loại hình doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam được ưu tiên phát triển.

- Cơ chế đầu tư mạo hiểm của các doanh nghiệp lớn. Nghiên cứu sửa qui định về Quĩ Khoa học công nghệ của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhà nước, để có thể dùng quĩ này đầu tư vào startup, với tinh thần là đánh giá hiệu quả của cả quĩ, chứ không đánh giá từng khoản đầu tư. Các doanh nghiệp lớn thì quĩ này là hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm.

- chuyển đổi số là cơ hội lớn cho Startup. Vì chuyển đổi số liên quan đến cái mới. Vì chuyển đổi số thì chủ yếu là liên quan đến công nghệ số. Mà Startup thì cũng chủ yếu là công nghệ số. Chuyển đổi số là không gian sáng tạo vô cùng lớn và lâu dài cho Startup.

===============

Câu 2. Chuyển đổi số đòi hỏi một sự liên kết rất mạnh mẽ và sự đồng điệu rất cao của cả hệ thống chính trị. Vai trò của các bộ, ngành, các tổ chức trung gian trong hỗ trợ startup phát triển các sản phẩm về chuyển đổi số.

Trong thực tế, nhu cầu chuyển đổi số đối với doanh nghiệp và startup trong bối cảnh chiến tranh thương mại, dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp là rất lớn, Vậy Chính phủ có cơ chế, chính sách nào hoặc hỗ trợ gì để thúc đẩy hiệu quả sự chủ động của Bộ ngành, Doanh nghiệp lớn sẵn sàng tham gia vào liên kết doanh nghiệp và startup để phát triển những sản phẩm Công nghệ và mục tiêu chuyển đổi số?

(Giải pháp, mô hình kết nối nhu cầu chuyển đổi số của các doanh nghiệp và các startup có sản phẩm phù hợp (cơ chế kết nối, đặt hàng).

Trả lời:

- Chuyển đổi số là cuộc cách mạng toàn dân và toàn diện. Hiệu quả của chuyển đổi số cũng sẽ chỉ đạt mức nhất khi được triển khai ở mức toàn dân và toàn diện.

- Chương trình chuyển đổi số của các bộ, ngành và địa phương. Sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình chuyển đổi số quốc gia thì tất cả các bộ, ngành và địa phương sẽ ban hành chương trình chuyển đổi số của mình để triển khai đồng loạt trên toàn quốc. Đây sẽ là sự cam kết của các bộ, ngành và địa phương về chuyển đổi số.

- Chuyển đổi số ngành. Các ngành sẽ có chương trình chuyển đổi số ngành của mình. Chuyển đổi số đồng loạt các ngành.

- Dữ liệu là dầu mỏ để tạo ra giá trị mới. Chính phủ đã ban hành nghị định về chia sẻ dữ liệu. Bộ Thông tin và Truyền thông đã thiết lập cổng quốc gia để mở dữ liệu, đó là cổng data.gov.vn, hiện đã có 10.000 bộ dữ liệu mở trên cổng quốc gia này, và ngày càng tăng. Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành lộ trình mở dữ liệu của các bộ, ngành và địa phương. Đây là lượng dầu mỏ rất lớn cho các startup Việt Nam.

- Liên minh chuyển đổi số Việt Nam. Một trong những nhiệm vụ quan trọng đặt ra trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là “Duy trì hoạt động hiệu quả Liên minh Chuyển đổi số trên cơ sở tập hợp các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam để truyền cảm hứng, chuyển đổi nhận thức trong toàn xã hội về chuyển đổi số, chủ động tiên phong thực hiện chuyển đổi số và tạo ra hạ tầng, nền tảng, dịch vụ, tạo điều kiện cho các tổ chức, doanh nghiệp khác của Việt Nam thực hiện chuyển đổi số. Liên minh này đã được thành lập với 6 thành viên ban đầu.

- Kết nối giới CNTT với các giới khác. Chương trình cũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương “Phát huy vai trò liên kết chuyển đổi số giữa các cơ quan nhà nước và các tổ chức, doanh nghiệp; giữa hội, hiệp hội ngành nghề công nghệ thông tin với hội, hiệp hội chuyên ngành trong các lĩnh vực khác để tạo hiệu ứng lan tỏa ra xã hội;”

- Tạo ra một số hạt nhân về chuyển đổi số. Chỉ thị 01 của Thủ tướng Chính phủ năm 2020, về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam đã đưa ra giải pháp định hướng, hỗ trợ tối thiểu 5 - 10 doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam phát triển một số sản phẩm số trọng điểm quốc gia, trở thành trụ cột của hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, trước năm 2025; Phát triển tối thiểu 5 - 10 nền tảng công nghệ số dùng chung cả nước để thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, thúc đẩy phát triển sản phẩm số trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đưa vào sử dụng trước năm 2025.

- Ngày thứ 6 công nghệ tại Bộ Thông tin và Truyền thông. Việc Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức ra mắt các nền tảng số Make In Vietnam vào ngày thứ 6 công nghệ hàng tuần cũng là một kênh truyền thông, kết nối hiệu quả giữa các doanh nghiệp công nghệ số, startup sản xuất nền tảng với các doanh nghiệp khách hàng có nhu cầu sử dụng nền tảng để chuyển đổi số nhanh, hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

- Về đầu mối chuyển đổi số của các bộ, ngành. Bộ Thông tin và Truyền thông đang đề xuất Chính phủ về việc bổ sung nhiệm vụ chuyển đổi số ngành cho các Cục Công nghệ thông tin của các bộ, ngành và đổi tên cục này thành Cục Chuyển đổi số. Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đang đề xuất đổi tên Cục Tin học hóa của Bộ thành Cục Chuyển đổi số. Làm được như vậy thì mỗi bộ, ngành sẽ có một đầu mối duy nhất về chuyển đổi số. Các Startup chỉ cần liên hệ đơn vị này.

- Bộ chỉ số quốc gia về chuyển đổi số. Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành bộ chỉ số chuyển đổi số cho các bộ, ngành và địa phương, và sẽ tiến hành đo, đánh giá và xếp hạng hàng năm. Đây là cách rất tốt đo lường chuyển đổi số và các bộ, ngành, địa phương sẽ phải thi đua nhau.

===============

Câu 3. Chuyển đổi số là cơ hội tạo ra nhiều việc làm và cơ hội cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chúng cháu biết và rất cám ơn Thủ tướng đã mạnh mẽ thúc đẩy chuyển đổi số từ chính phủ đến các Bộ Ngành và địa phương, tuy nhiên dư địa và cơ hội cho khởi nghiệp chưa nhiều.

Bên cạnh việc chủ động tham gia các thị trường ngách và gia công công nghệ thì chúng cháu cũng muốn phát triển Sản phẩm hoàn thiện vậy Cháu xin hỏi:  Trong thời gian tới Chính phủ có cơ chế hỗ trợ cho các startup không? Đặc biệt là vấn đề đầu ra cho các sản phẩm của startup.

(Ví dụ có cơ chế ưu tiên cho các startup đứng thầu trong các dự án mua sắm công của Chính phủ, cung cấp các giải pháp công nghệ tham gia vào quá trình xây dựng Chính phủ điện tử).

Trả lời:

- Về Chiến lược Make In Vietnam. Chỉ thị đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ năm 2020, chỉ thị số 01 là chỉ thị về phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam. Tuyên bố chiến lược Make In Vietnam. Tức là thiết kế tại Việt Nam, sáng tạo tại Việt Nam và làm ra tại Việt Nam. Thay vì làm gia công thì làm sản phẩm. Các Startup của các cháu phải làm sản phẩm Việt Nam. Giải bài toán Việt Nam và từ cái nôi Việt Nam sẽ đi ra toàn cầu. Startup thì không làm gia công. Startup Việt Nam chính là Make In Vietnam.

- Phát triển và làm chủ công nghệ Việt Nam thông qua công nghệ mở. Hội nghị Vietnam Open Summit lần thứ nhất năm 2020, đã tuyên bố chiến lược và định hướng này. Mở thì rẻ. Mở thì an toàn. Mở mới biến mọi công ty thành công ty công nghệ được. Mở thì phù hợp với nước đi sau như Việt Nam. Mở thì chúng ta cũng sẽ đóng góp được cho sự phát triển của nhân loại. Các Startup Việt Nam nên sử dụng công nghệ mở, phát triển phần mềm mã nguồn mở, sử dụng kiến trúc mở, chuẩn mở và dữ liệu mở. 

- Về mối liên kết với các doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp lớn thì nhiều tiền, nhiều bài toán, nhiều thị trường nhưng thường thì không sáng tạo bằng doanh nghiệp nhỏ, không sáng tạo bằng Startup. Các doanh nghiệp này sẽ lập quĩ đầu tư mạo hiểm để đầu tư vào các Stratup. Các doanh nghiệp lớn của nhà nước thì cần cơ chế cho việc này. Chỉ thị 01 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã giao các bộ, ngành liên quan đề xuất cơ chế này. Chúng ta rất cần các quĩ Việt Nam này. Đây là trách nhiệm của các doanh nghiệp lớn đối với đất nước, đối với người trẻ. Việt Nam muốn hùng cường thịnh vượng thì đầu tiên phải giải các bài toán Việt Nam với một cách tiếp cận mới để tạo ra sự phát triển đột phá. Các bạn Startup phải làm việc này. Người nâng đỡ ban đầu, đầu tư ban đầu phải là các doanh nghiệp lớn. Hiện nay chỉ có các quĩ nước ngoài là chính. Họ đầu tư tập trung vào mục tiêu lợi nhuận, và nhiều trường hợp là ngắn hạn.

- Lập quĩ đầu tư mạo hiểm Việt Nam. Bộ Thông tin và Truyền thông đang kêu gọi một số doanh nghiệp lớn của Việt Nam góp tiền thành lập một quĩ đầu tư mạo hiểm khoảng 50 triệu USD, thuê một doanh nghiệp chuyên nghiệp để quản lý quĩ startup này. Quĩ này sẽ chỉ đầu tư cho các startup Việt Nam, giải các bài toán Việt Nam, góp phần phát triển đất nước và từ đây sẽ đi ra nước ngoài.

- Chính phủ là hộ tiêu dùng lớn nhất của một quốc gia. Chính phủ tiêu vào đâu thì nơi đó phát triển. Có lẽ doanh nghiệp thì cần nhất là đầu ra này. Chính phủ sẽ ưu tiên mua sắm các sản phẩm công nghệ mới, các giải pháp có tính đổi mới sáng tạo, ưu tiên các sản phẩm Make In Vietnam. Chúng ta đã có một số chính sách theo hướng này. Nhưng như một chiến lược quốc gia thì chưa. Bộ Thông tin và Truyền thông và các bộ liên quan có trách nhiệm đề xuất Chính phủ một cơ chế tổng thể như vậy vào năm 2021.

- Một số sáng kiến gần đây. Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đang làm một số việc rất có ý nghĩa là đánh giá các sản phẩm công nghệ số Việt Nam đạt chuẩn, công bố vào thứ 6 hàng tuần, và đưa vào danh sách khuyến nghị các bộ, ngành và địa phương ưu tiên dùng. Danh sách này trên trang Web của Bộ. Nằm trong trang Web này thì coi như đã được cơ quan nhà nước đánh giá, khẳng định. Các Startup nhỏ thì rất cần uy tín này. Bộ cũng tổ chức cuộc thi VietSolutions để tìm kiếm các giải pháp của các Startup để hỗ trợ. Và năm 2020 sẽ lần đầu tiên tổ chức giải thưởng quốc gia về các sản phẩm công nghệ số, trong đó có các sản phẩm của các Startup.

- Cơ chế sandbox. Làm Startup thì rất dễ bị va với thể chế cũ. Vì đổi mới sáng tạo là cái chưa có. Mô hình kinh doanh mới cần thể chế mới. Chính phủ đã đồng ý cho áp dụng cơ chế thí điểm có kiểm soát. Bộ Thông tin và Truyền thông là đầu mối một cửa để các doanh nghiệp Startup trong lĩnh vực CNTT, công nghệ số xin cơ chế thí điểm cái mới. Vì thường thì cơ chế này liên quan nhiều bộ. Có một bộ đứng ra làm đầu mối sẽ thuận lợi hơn rất nhiều.

- Trung tâm xây dựng chính sách CMCN 4.0. Bộ Thông tin và Truyền thông cũng được Thủ tướng Chính phủ giao thành lập trung tâm xây dựng cơ chế chính sách cho các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới của cuộc CMCN 4.0. Trung tâm này hợp tác với Diễn đàn Kinh tế thế giới, được thừa hưởng rất nhiều chính sách mà Diễn đàn này đã xây dựng cho các nước khác. Chuyển đổi số, CMCN 4.0 thì đầu tiên là thể chế cho cái mới cái giấy khai sinh. Trung tâm sẽ đi vào hoạt động từ đầu năm sau.

- Tăng Ngân sách chi cho chuyển đổi số. Chính phủ đang có định hướng chi 1% ngân sách hàng năm cho CNTT, cho chuyển đổi số. Hiện nay mức chi mới khoảng 0,2%. Khoản chi này chính là tạo đầu ra cho chuyển đổi số, cho Startup. Và đây luôn là cái mà các doanh nghiệp cần nhất.